Wat zijn de regels?

Wie in Vlaanderen een buitenruimte in woongebied verhardt moet met twee reglementen rekening houden. Aan de ene kant zijn er de Vlaamse vergunningsregels bij het aanleggen van verhardingen, zoals inritten, paden of terrassen. Die bepalen vanaf hoeveel vierkante meter verharding je een vergunning moet aanvragen. Aan de andere kant is de Gewestelijke Stedenbouwkundige Verordening Hemelwater (GSVH) van kracht. Die bepaalt hoe waterdoorlaatbaar je perceel moet zijn. De combinatie van beide reglementeringen maakt het vaak moeilijk om te weten wat nu wél en wat niet mag op vlak van buitenverharding. Daarbovenop moet je rekening houden met lokale regels, die strenger kunnen zijn dan die op Vlaams niveau. Met voor jouw perceel geldende verkavelingsvoorschriften, BPA, RUP en gemeentelijke verordeningen moet je steeds rekening houden. Informeer je dus steeds bij je lokale overheid!

Bowler als waterdoorlatende inrit. Ebema Stone&Style
Waterpasserende inrit met klinker Bowler Carreau

De basis: de Vlaamse regels voor verhardingen!

Wie gaat verharden of bestaande verhardingen aanpast, moet zich aan de Vlaamse vergunningsregels houden. Op de website van het Omgevingsloket Vlaanderen vind je de vergunningsregels voor verharding rond je woning. Onder de term ‘verhardingen’ valt alles van de aanleg van een terras of een oprit tot de plaatsing van kunstgras of kiezel. Het is dus belangrijk dat je de regels kent en toepast. 

Zo ben je bijvoorbeeld verplicht om een vergunning aan te vragen voor parkeerplaatsen in de voortuin, een pad naar de voordeur met een breedte van meer dan 1,5m of een inrit naar de garage breder dan 3m. Daarnaast moet je altijd een vergunning aanvragen als je meer dan 80m² verharding hebt in de zij- en achtertuin. En daar zit je sneller aan dan je denkt, want het dak van een carport, tuinhuis of poolhouse én het oppervlak van een zwembad tellen ook mee in die optelsom. Lees er meer over in deze blogpost die dieper ingaat op de Vlaamse vergunningen. 

Je stad of gemeente kan ook nog bijkomende voorwaarden opleggen, dus informeer altijd op voorhand om vervelende verrassingen te voorkomen.

Wandelpad met als verharding de Aviena Circle Classic Ebema Stone&Style
Wandelpad met als verharding de Aviena Circle Classic

Daar bovenop: de Gewestelijke Stedenbouwkundige Verordening Hemelwater

Naast de Vlaamse vergunningen, spelen er ook nog andere regels. Want sinds 2 oktober 2023 moet je je ook houden aan de nieuwe Gewestelijke Stedenbouwkundige Verordening Hemelwater (GSVH). 

Het doel van deze verordening? Wateroverlast verminderen en de grondwaterstand op peil houden. Elke druppel die valt, moet op het perceel zelf in de grond trekken. En dus niet naar de riolering vloeien. Daarom stelt de GSV Hemelwater specifieke eisen aan bouwprojecten, zoals de aanleg van infiltratievoorzieningen en hun dimensionering. 

De uitgangspositie is dat iedereen water opvangt, hergebruikt of in de bodem laat sijpelen. Op die manier overbruggen we droogteperiodes en verminderen we het risico op overstromingen.  Als je gaat verharden, of bestaande verhardingen wilt aanpassen, moet je je dus houden aan de GSV Hemelwater.

Elke druppel regenwater die valt, moet ter plaatse in de grond trekken. En dus niet naar de riolering vloeien.

De ladder van Lansink

Vlaanderen is een regio met veel verharding. Net daarom spelen alle tuinen zo’n cruciale rol. Het is de bedoeling dat het hemelwater zo veel mogelijk ter plekke in de bodem trekt. In de meeste gebieden in Vlaanderen leent de waterdoorlatende bodem zich daar perfect toe. De gemiddelde bui kan in de bodem doordringen zonder wateroverlast te veroorzaken.

De doelstellingen van de GSV Hemelwater liggen in lijn met de Ladder van Lansink (zie afbeelding). De bedoeling is dat elke ontwerper met de ladder aan de slag gaat. Hoe hoger op de ladder, hoe duurzamer de maatregel. De eerste drie groene maatregelen zijn te zien als een verplichting voor elke ontwerper. Voor elke maatregel die oranje of rood is, moet de ontwerper uitleggen waarom dit noodzakelijk is. 

De eerste maatregel is afstroom vermijden. Dat betekent dat we verharding moeten vermijden waar dat mogelijk is. Als het hemelwater niet direct in de bodem kan trekken, is het belangrijk dat het gebufferd wordt op het perceel waar het valt. Het water kan dan vertraagd in de bodem trekken. 

Hemelwater moet ook hergebruikt worden voor toiletspoeling, tuinbesproeiing of schoonmaak. Zo gebruiken we minder kostbaar leidingwater. Al het water dat niet hergebruikt wordt, moet infiltreren in de bodem om het grondwater aan te vullen.

Ladder van Lansink voor verharding - Ebema
De ladder van Lansink

Slim verharden

De GSV Hemelwater, de Vlaamse vergunningsregels, de Ladder van Lansink… Allemaal goed en wel, die regels. Maar eigenlijk wil jij gewoon weten of jij nog tegels en klinkers mag gebruiken voor je nieuwe terras, inrit of tuinpad. Gelukkig wel. 

De meest ecologische oplossing is natuurlijk niet verharden. Helaas biedt dat weinig comfort voor je tuin. Daarom is het belangrijk om de vele mogelijkheden te zien. Slim verharden, dus. Waarbij je kunt kiezen tussen volle verharding of waterdoorlatende verharding. 

megategel terras en Carreau trap in Gris naturel Ebema Stone&Style
Megategel & Megatrap in Carreau Gris Naturel

Volle verharding kan

Wil je graag een terras van Megategels, klinkers of vloerplaten? Dat kan nog steeds. Maar dan moet je je aan bepaalde regels houden. De verharding moet afwateren naar een infiltratiezone in je eigen (voor)tuin die aan de regels voldoet. De oppervlakte van die groene zone moet een vierde bedragen van het verharde oppervlakte, en een buffervolume hebben van 33 liter per vierkante meter verharde oppervlakte. 

Simpel gezegd betekent dat dit: bij een fikse regenbui kan de grote hoeveelheid water niet in een keer in de grond trekken. Je moet ervoor zorgen dat er, voor elke vierkante meter verharding, 33 liter water kan ‘wachten’ zodat het op een later moment kan doorsijpelen in de bodem. Dat buffervolume zorgt er dus voor dat het hemelwater vertraagd kan infiltreren in plaats van naar de afvoer te stromen. 

Wil je graag een terras van Megategels? Dat kan. Ook met de GSV Hemelwater. Je moet gewoon met de regels rekening houden.

Aviena Square inrit waterdoorlatend Ebema Stone&Style
Waterdoorlatende oprit met Eco Solution Aviena Square

Waterdoorlatende of waterpasserende verharding

Soms is volle verharding niet nodig. Je kunt ook kiezen voor waterdoorlatende of waterpasserende verharding. In ons gamma vind je waterdoorlatende en waterpasserende klinkers of waterpasserende tegels. Bij waterdoorlatende klinkers stroomt het water door het materiaal, omdat het poreus is. Bij waterpasserende tegels trekt het water langs het beton, via de voegen, de grond in. 

Alle waterdoorlatende en waterpasserende tegels en klinkers van Ebema_Stone&Style voldoen aan de regels van de GSV Hemelwater. Bovendien kun je met de Eco Solutions eindeloos creatieve combinaties maken. Inspiratie voor toffe totaalconcepten vind je in in dit blogartikel.

Let wel op. Dat de producten aan de regelgeving voldoen, is nog niet voldoende. Ook de plaatsing moet conform de regels gebeuren. Zo mag de hellingsgraad van de verharding niet meer dan 2% bedragen om te spreken over waterdoorlatende verharding. Daarnaast moet je ook rekening houden met de juiste waterdoorlatende fundering én de juiste voegvulling. Meer weten? Lees dan dit artikel

Ook hier is het belangrijk om je stads- of gemeentebestuur in een vroeg stadium bij je project te betrekken. Zij kunnen strengere eisen opleggen. Zorg dus dat je goed geïnformeerd bent voor je een vergunningsaanvraag indient.

Toekomstgerichte zet

Een waterdoorlatende tuin is een goede zet voor de natuur. De GSV Hemelwater heeft veel voordelen voor de toekomst. Het voorkomt dat zuiver hemelwater verloren gaat in de riolering, het bestrijdt wateroverlast bij hevige buien, én het gaat watertekorten tegen bij periodes van extreme droogte.

Ben jij klaar om je tuin onder handen te nemen? Kies dan voor een slimme combinatie tussen beton en groen. Een doordacht ontwerp helpt om volle verharding, waterpasserende verharding en groenzones op een aangename manier te combineren. Zo draag jij bij aan natuurlijke buitenruimtes met meer natuur en een goed beheer van het regenwater.  

De technische kant

Als je alles wilt weten over de juiste infiltratievolumes, buffervoorzieningen, funderingsopbouw en voegvulling, dan verwijzen we je graag door naar onze whitepaper. Daar leggen we je alle technische details tot in de puntjes uit. Voor je tuinproject is het aan te raden om een professional onder de arm te nemen die de regelgeving kent. Toch is het ook als particulier interessant om voldoende geïnformeerd te zijn voor je aan de aanleg van je oprit, terras of tuinpad begint. Al is het maar om je gesprek met je tuinarchitect of de gemeente vlotter te laten verlopen.

Ontdek meer nieuws