Wat zijn de regels?

Wie in Vlaanderen een buitenruimte in woongebied verhardt, moet met twee reglementen rekening houden. Aan de ene kant zijn er de Vlaamse vergunningsregels bij het aanleggen van verhardingen, zoals inritten, paden of terrassen. Die bepalen vanaf hoeveel vierkante meter verharding je een vergunning moet aanvragen. Aan de andere kant is de Gewestelijke Stedenbouwkundige Verordening Hemelwater (GSVH) van kracht, die bepaalt hoe waterdoorlaatbaar een perceel moet zijn.

De combinatie van beide reglementeringen maakt het vaak moeilijk om te weten wat nu wél en wat niet mag op vlak van buitenverharding. Daarboven moet je rekening houden met lokale plannen van aanleg en verkavelingsvoorschriften — maar gemeenten mogen intussen géén extra verplichtingen meer opleggen bovenop wat het Technisch Achtergronddocument (versie 1.3 van 7 april 2026) en de GSVH al bepalen. Informeer je dus altijd bij je lokale overheid, maar weet dat de spelregels in heel Vlaanderen gelijk zijn.

Bowler als waterdoorlatende inrit. Ebema Stone&Style
Waterpasserende inrit met klinker Bowler Carreau

De basis: de Vlaamse vergunningsregels

Wie gaat verharden of bestaande verhardingen aanpast, moet zich aan de Vlaamse vergunningsregels houden. Op de website van het Omgevingsloket Vlaanderen vind je de vergunningsregels voor verharding rond je woning. Onder de term 'verhardingen' valt alles van de aanleg van een terras of een oprit tot de plaatsing van kunstgras of kiezel.

Zo ben je bijvoorbeeld verplicht een vergunning aan te vragen voor parkeerplaatsen in de voortuin, een pad naar de voordeur met een breedte van meer dan 1,5 m of een inrit naar de garage breder dan 3 m. Daarnaast moet je altijd een vergunning aanvragen als je meer dan 80 m² verharding hebt in de zij- en achtertuin. En daar zit je sneller aan dan je denkt, want het dak van een carport, tuinhuis of poolhouse én het oppervlak van een zwembad tellen ook mee in die optelsom.

Wandelpad met als verharding de Aviena Circle Classic Ebema Stone&Style
Wandelpad met als verharding de Aviena Circle Classic

Daar bovenop: de GSV Hemelwater

Naast de Vlaamse vergunningen spelen er ook andere regels. Sinds 2 oktober 2023 moet je je als particulier houden aan de GSVH. Die geldt voor alle percelen die groter zijn dan 120 m², zowel voor vergunningsplichtige als niet-vergunningsplichtige verhardingen.

De GSVH is van toepassing als je verhardingen aanlegt, uitbreidt of heraanlegt. Dat laatste verdient een woordje uitleg. We spreken enkel van heraanleg wanneer je ook de fundering vervangt. Wie alleen de toplaag van zijn terras of inrit vernieuwt zonder de fundering aan te raken, valt mogelijk buiten het toepassingsgebied. Een nuttige nuance die in de praktijk veel verschil kan maken.

Het doel van de verordening? Wateroverlast verminderen en de grondwaterstand op peil houden. Elke druppel die valt, moet op het perceel zelf in de grond trekken, en dus niet naar de riolering vloeien. Op die manier overbruggen we droogteperiodes en verminderen we het risico op overstromingen.

Lees de whitepaper over verharding en de GSV Hemelwater

Elke druppel regenwater die valt, moet ter plaatse in de grond trekken. En dus niet naar de riolering vloeien.

De ladder van Lansink

De doelstellingen van de GSVH liggen in lijn met de Ladder van Lansink. De bedoeling is dat elke ontwerper met die ladder aan de slag gaat. Hoe hoger op de ladder, hoe duurzamer de maatregel. De eerste drie groene maatregelen — afstroom vermijden, opvangen en hergebruiken, en infiltreren — zijn verplichte overwegingen. Voor elke maatregel die lager op de ladder staat, moet de ontwerper uitleggen waarom dat noodzakelijk is.

Ladder van Lansink voor verharding - Ebema
De ladder van Lansink

Slim verharden

De GSVH, het Technisch Achtergronddocument, de Vlaamse vergunningsregels, de Ladder van Lansink... Allemaal goed en wel, die regels. Maar eigenlijk wil jij gewoon weten of jij nog tegels en klinkers mag gebruiken voor je nieuwe terras, inrit of tuinpad. Gelukkig wel. De meest ecologische oplossing is natuurlijk niet verharden, maar dat biedt weinig comfort. De boodschap is dus om slim te verharden. Daarbij heb je de keuze tussen volle verharding en waterdoorlatende verharding.

megategel terras en Carreau trap in Gris naturel Ebema Stone&Style
Megategel & Megatrap in Carreau Gris Naturel

Volle verharding kan

Wil je graag een terras van Megategels, klinkers of vloerplaten? Dat kan nog steeds, maar dan moet je je aan bepaalde regels houden. Het water dat op volle verharding valt, moet afvloeien op eigen terrein. Dat kan naar een onverharde zone op je eigen terrein als het oppervlak daarvan minimaal 25% bedraagt van de verharde oppervlakte. Een Alternatief is om de verharding te laten afwateren naar een infiltratiezone (zoals een wadi) met een oppervlakte van minimaal 8% van de verharde oppervlakte en een buffervolume van 33 liter per m² verharde oppervlakte.

Simpel gezegd: bij een flinke regenbui kan de grote hoeveelheid water niet in één keer in de grond trekken. Met een infiltratiezone zorg je ervoor dat dat water even kan 'wachten' en vertraagd kan doorsijpelen in de bodem, in plaats van rechtstreeks naar de afvoer te stromen.

Trouwens, maak je je zorgen over de esthetiek van zo'n infiltratiezone in je tuin? Goed nieuws: je mag een bovengrondse infiltratievoorziening afdekken met een eenvoudig verwijderbare constructie. Of je maakt er een ecologische eyecatcher van met kleurrijke, waterminnende planten. Een wadi hoeft dus zeker geen doorn in het oog te zijn.

Wil je graag een terras van Megategels? Dat kan. Ook met de GSV Hemelwater. Je moet gewoon met de regels rekening houden.

Aviena Square inrit waterdoorlatend Ebema Stone&Style
Waterdoorlatende oprit met Eco Solution Aviena Square

Waterdoorlatende of waterpasserende verharding

Soms is volle verharding niet nodig. Je kunt ook kiezen voor waterdoorlatende of waterpasserende verharding. Bij waterdoorlatende klinkers stroomt het water door het materiaal zelf, omdat het poreus is. Bij waterpasserende tegels trekt het water langs het beton, via de voegen, de grond in.

Kies je voor deze oplossingen, dan openen zich extra mogelijkheden.

Helling kleiner dan 2%: Waterdoorlatende of waterpasserende verharding met een helling van minder dan 2% telt niet als afwaterende oppervlakte. Het hemelwater trekt volledig door de verharding zelf in de bodem. Je hebt in dat geval dus geen extra infiltratievoorzieningen nodig.

Helling tussen 2% en 5% voor inritten: Speciaal voor waterdoorlatende inritten en toegangspaden tot een gebouw geldt een soepelere regel: een helling tot 5% is toegestaan zonder dat je extra infiltratievoorzieningen moet voorzien. Concreet betekent dit dat je in een voortuin met een inrit van 6 meter een hoogteverschil van 30 centimeter kunt overbruggen zonder bijkomende maatregelen. Een verademing voor wie met een hellend perceel te maken heeft.

Waterdoorlatende verharding als volwaardige infiltratieoplossing: Een interessante nieuwe mogelijkheid: waterdoorlatende verharding met een helling van maximaal 5% kan worden beschouwd als een ondergrondse infiltratievoorziening. Dat betekent dat je er bijkomende afwaterende oppervlakte op kunt aansluiten, zoals een dakoppervlak. Een handige troef voor projecten waar ruimte beperkt is.

Toekomstgerichte zet

Een waterdoorlatende tuin is een goede zet voor de natuur. De GSV Hemelwater heeft veel voordelen voor de toekomst. Het voorkomt dat zuiver hemelwater verloren gaat in de riolering, het bestrijdt wateroverlast bij hevige buien, én het gaat watertekorten tegen bij periodes van extreme droogte.

Ben jij klaar om je tuin onder handen te nemen? Kies dan voor een slimme combinatie tussen beton en groen. Een doordacht ontwerp helpt om volle verharding, waterpasserende verharding en groenzones op een aangename manier te combineren. Zo draag jij bij aan natuurlijke buitenruimtes met meer natuur en een goed beheer van het regenwater.  

De technische kant

Als je alles wilt weten over de juiste infiltratievolumes, buffervoorzieningen, funderingsopbouw en voegvulling, dan verwijzen we je graag door naar onze whitepaper. Daar leggen we je alle technische details tot in de puntjes uit. Voor je tuinproject is het aan te raden om een professional onder de arm te nemen die de regelgeving kent. Toch is het ook als particulier interessant om voldoende geïnformeerd te zijn voor je aan de aanleg van je oprit, terras of tuinpad begint. Al is het maar om je gesprek met je tuinarchitect of de gemeente vlotter te laten verlopen.

Let op: ook de aanleg telt

Dat producten aan de regelgeving voldoen, is nog niet voldoende. Ook de plaatsing moet conform zijn:

  • De hellingsgraad voor waterpasserende verharding mag niet meer dan 2% bedragen (tenzij het een inrit of toegangspad betreft, zie hierboven).
  • De fundering moet waterdoorlatend zijn.
  • De voegvulling moet correct gekozen worden. Standaard voegzand 0-2 is niet geschikt voor waterdoorlatende verharding. De fijne fractie moet verwijderd zijn om verstopping te voorkomen.

Een verkeerde fundering of voegvulling maakt een waterpasserende tegel alsnog waterdicht, en dat is zonde van de investering.

Kleine tuin? Er zijn uitzonderingen

Heb je weinig ruimte? Dan zijn er uitzonderingen voorzien. Voor kleine tuinen — ruwweg tot 100 m², met een perceelbreedte tot circa 6 m — kan een uitzondering op de verplichting tot bovengrondse infiltratie aangevraagd worden. En voor achtertuinen kleiner dan circa 50 m² is ondergrondse infiltratie vaak technisch niet mogelijk of niet aangewezen. In die gevallen kan de stad of gemeente toestaan dat je helemaal geen infiltratie voorziet.

Infiltratievoorziening verplicht? Gebruik onze keuzewijzer!

Twijfel je welke infiltratieoplossing verplicht of geschikt is voor jouw project? Onderstaande keuzewijzer helpt je stap voor stap de juiste beslissing te nemen. Afhankelijk van het type verharding of dak, de hellingsgraad en de geldende randvoorwaarden zie je meteen welke infiltratievoorziening volgens de Gewestelijke Stedenbouwkundige Verordening Hemelwater van toepassing is.

Schema hemelwater

Ga zelf aan de slag met onze Eco Solutions!

Ontdek meer nieuws